پژوهشگران در این مطالعه دریافته‌اند که برخی سلول‌های ایمنی روده می‌توانند حتی پس از فروکش کردن التهاب، در ادامه یافتن دردهای مزمن شکمی نقش داشته باشند. این یافته می‌تواند به درک بهتر علت دردهای طولانی‌مدت در مبتلایان به بیماری‌های التهابی روده، مانند کولیت اولسراتیو (نوعی بیماری مزمن که باعث التهاب و زخم در پوشش داخلی روده بزرگ می‌شود)، کمک کند.

بسیاری از بیماران مبتلا به این بیماری‌ها با وجود بهبود التهاب و ترمیم زخم‌های روده، همچنان از درد شدید شکمی شکایت دارند. داروهای ضدالتهاب می‌توانند التهاب را کاهش دهند، اما همیشه قادر به برطرف کردن درد نیستند. همین موضوع نشان می‌دهد که احتمالاً سازوکارهای دیگری نیز در ایجاد و تداوم درد نقش دارند.

سلول‌های ایمنی چگونه درد را فعال می‌کنند؟

محققان در این پژوهش روی نوعی سلول ایمنی به نام «ماکروفاژ» تمرکز کردند. ماکروفاژها سلول‌هایی هستند که در دفاع از بدن و شناسایی آسیب‌ها نقش دارند. این سلول‌ها در بافت روده مستقر می‌شوند و در مجاورت پایانه‌های عصبی قرار می‌گیرند.

نتایج نشان داد این سلول‌ها پروتئینی به نام «پیزو وان» (Piezo1) دارند که مانند یک حسگر فشار عمل می‌کند. وقتی دیواره روده بر اثر التهاب یا آسیب سفت می‌شود، این حسگر تغییرات مکانیکی بافت را تشخیص می‌دهد و زنجیره‌ای از واکنش‌های شیمیایی را درون سلول آغاز می‌کند.

در ادامه، سلول‌های ایمنی ماده‌ای به نام «عامل رشد عصب» (NGF) تولید و آزاد می‌کنند. این ماده به عصب‌های حساس به درد پیام می‌دهد و باعث افزایش شاخه‌های عصبی در دیواره روده می‌شود. در نتیجه، آستانه تحریک درد پایین می‌آید؛ یعنی حرکات طبیعی روده و کشیده شدن دیواره آن نیز ممکن است درد شدیدی ایجاد کند.

درد بدون التهاب هم ممکن است ادامه یابد

نکته مهم این پژوهش آن است که محققان همین مسیر را در موش‌هایی مشاهده کردند که التهاب فعال نداشتند. این موضوع نشان می‌دهد تغییرات فیزیکی بافت و سفت شدن دیواره روده به‌تنهایی نیز می‌توانند در تداوم درد نقش داشته باشند.

پژوهشگران با مسدود کردن بخش‌های مختلف این مسیر ارتباطی در مدل‌های حیوانی، توانستند حساسیت به درد را از بین ببرند. این نتیجه، احتمال شناسایی اهداف دارویی جدید برای درمان دردهای مزمن روده را مطرح می‌کند.

آیا این کشف به درمان بیماران کمک می‌کند؟

این مطالعه که نتایج آن در نشریه علمی Science Immunology منتشر شده، هنوز در مرحله پژوهش‌های آزمایشگاهی روی موش‌هاست. بنابراین، نمی‌توان اثربخشی درمان‌های احتمالی مبتنی بر این کشف را در انسان قطعی دانست. بااین‌حال، شناخت این مسیر تازه می‌تواند در آینده به طراحی روش‌هایی برای کاهش درد مزمن شکمی، حتی پس از کنترل التهاب، کمک کند.