ریشه‌های افزایش مصرف قلیان افزایش مصرف قلیان در ایران و کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا دلایل متعددی دارد. از جمله این دلایل، باورهای غلط درباره بی‌ضرر بودن دود قلیان (به دلیل عبور از آب)، تصور خانواده‌ها مبنی بر اینکه قلیان می‌تواند راهی برای ارتباط دوستانه با فرزندان باشد، و همچنین عرضه تنباکوی طعم‌دار و معسل برای جذب نوجوانان و جوانان است. اما این افزایش مصرف، عواقب جدی برای جامعه دارد:

1. تغییر نگرش فرهنگی: در کشور ما، سیگار کشیدن در حضور والدین ناپسند تلقی می‌شود و حتی فرزندان از کشیدن سیگار در حضور والدین خودداری می‌کنند. اما در مورد قلیان، این پدیده به صورت جمعی و در حضور والدین رخ می‌دهد و قبح استعمال دخانیات در حضور والدین شکسته می‌شود.

2. عادی شدن مصرف در زنان: به طور سنتی، استعمال سیگار توسط زنان در انظار عمومی پذیرفته نیست و این موضوع آن‌ها را در برابر اعتیاد به مواد دخانی محافظت می‌کند. اما مصرف قلیان، به ویژه به صورت دسته‌جمعی و در جمع خانواده، باعث عادی شدن استعمال دخانیات در زنان شده و بازار جدیدی برای صنعت دخانیات ایجاد کرده است. آمارها نشان می‌دهد که شیوع استعمال دخانیات در زنان از 1.4 درصد در سال 1372 به حدود 3.5 درصد در سال 1390 رسیده است که اگرچه هنوز کمتر از کشورهای توسعه یافته است، اما نسبت به 20 سال پیش، نزدیک به 3 برابر افزایش داشته است.

3. تاثیر والدین بر فرزندان: مطالعات نشان داده‌اند که فرزندان خانواده‌هایی که والدینشان مصرف‌کننده مواد دخانی هستند، احتمال بیشتری دارد که در آینده خود نیز به استعمال دخانیات روی آورند.

قلیان و سرطان

مصرف قلیان، خطرات جدی برای سلامتی دارد و انواع سرطان‌ها را به دنبال خواهد داشت:

1. سرطان ریه: تحقیقات نشان داده‌اند که شیوع سرطان ریه در مصرف‌کنندگان قلیان بیشتر است.

2. سرطان لب، دهان و مری: به دلیل غلظت بالای دود قلیان و تجمع آن در دهان، و همچنین ریزش قطران روی لب و داخل دهان، خطر سرطان لب، دهان و مری در مصرف‌کنندگان قلیان بیشتر است.

3. سرطان حنجره و حلق: سرطان حنجره و حلق نیز از جمله سرطان‌هایی است که در مصرف‌کنندگان قلیان شایع‌تر است.

4. سرطان مثانه: مطالعات متعددی افزایش ابتلا به سرطان مثانه را در مصرف‌کنندگان قلیان نشان داده‌اند.

5. دیسپلازی سلول‌های دهان: مواد موجود در دود قلیان باعث ایجاد اختلال در سلول‌های دهان می‌شوند که این سلول‌های جهش‌یافته، استعداد تبدیل شدن به سرطان دهان را دارند.

6. سرطان خون: وجود ترکیبات بنزن در تنباکوهای معطر و معسل، می‌تواند منجر به سرطان خون در طی 3 تا 15 سال شود.