این پژوهش که در نشریه JAMA Network Open منتشر شده، یکی از نخستین مطالعات بزرگ مقیاس است که به‌طور خاص به بررسی ارتباط میان میزان استفاده از AI و سلامت روان پرداخته است.

پژوهشگران داده‌های یک نظرسنجی اینترنتی را که در آوریل و مه ۲۰۲۵ انجام شده بود، تحلیل کردند. این نظرسنجی شامل ۲۰٬۸۴۷ شرکت‌کننده بالای ۱۸ سال از هر ۵۰ ایالت آمریکا بود و از نظر سن، جنسیت و قومیت، ترکیب نسبتاً متعادلی داشت.

از شرکت‌کنندگان پرسیده شد: «چند وقت یک‌بار از هوش مصنوعی استفاده می‌کنید؟»

گزینه‌ها از «هرگز» تا «چند بار در روز» متغیر بود. همچنین مشخص شد که استفاده از AI برای مصارف شخصی، کاری یا تحصیلی است.

برای ارزیابی سلامت روان، از ابزارهای استاندارد زیر استفاده شد:

• پرسشنامه ۹ سؤالی افسردگی (PHQ-9)
• مقیاس ۲ سؤالی اضطراب (GAD-2)
• آزمون ۵ سؤالی تحریک‌پذیری (BITe)

اطلاعات جمعیت‌شناختی مانند درآمد خانوار و سطح تحصیلات نیز در تحلیل‌ها لحاظ شد.

استفاده از AI در آمار

نتایج نشان داد:

• ۱۰.۳ درصد از شرکت‌کنندگان هر روز از AI استفاده می‌کردند

• ۵.۳ درصد چندین بار در روز سراغ AI می‌رفتند

• در میان کاربران روزانه:

  • حدود نیمی برای کار
  • ۱۱.۴ درصد برای تحصیل
  • و ۸۷.۱ درصد برای مصارف شخصی از AI استفاده می‌کردند

کاربران پرمصرف AI معمولاً:

• جوان‌تر
• مرد
• دارای تحصیلات و درآمد بالاتر
• و ساکن مناطق شهری بودند

ارتباط هوش مصنوعی و افسردگی

به گفته نویسنده اصلی مطالعه، افرادی که حداقل روزانه از AI استفاده می‌کردند، ۳۰ درصد بیشتر در معرض افسردگی متوسط یا شدید بودند — سطحی که معمولاً نیازمند ارجاع بالینی است. الگوی مشابهی برای اضطراب و تحریک‌پذیری نیز دیده شد.

نکته مهم این بود که:

• این ارتباط فقط برای استفاده شخصی از AI معنادار بود
• استفاده کاری یا تحصیلی چنین ارتباطی نشان نداد

از نظر سنی نیز تفاوت‌هایی وجود داشت:

• ارتباط میان AI و علائم افسردگی در گروه‌های ۲۵ تا ۴۴ سال و ۴۵ تا ۶۴ سال مشاهده شد
• اما در افراد زیر ۲۵ سال و بالای ۶۴ سال این الگو دیده نشد

هنوز علت و معلول مشخص نیست

پژوهشگران تأکید می‌کنند که این مطالعه نمی‌تواند رابطه علت و معلولی را ثابت کند. به عبارت دیگر:

• ممکن است استفاده زیاد از AI به افسردگی منجر شود
• یا افراد افسرده بیشتر به سمت AI کشیده شوند
• یا هر دو تحت تأثیر عامل سومی باشند

همچنین مشخص نیست کدام نوع استفاده از AI (مثلاً جایگزینی تعامل اجتماعی، اتکای بیش‌ازحد به چت‌بات‌ها یا استفاده برای تخلیه هیجانی) بیشترین نقش را دارد.

برخی متخصصان نگران‌اند که استفاده از AI به‌عنوان جایگزین ارتباط انسانی باعث افزایش احساس تنهایی، انزوا و بی‌معنایی شود — عواملی که همگی با افسردگی ارتباط دارند.

آیا AI می‌تواند مفید هم باشد؟

با وجود این نگرانی‌ها، کارشناسان تأکید می‌کنند که هوش مصنوعی ذاتاً مضر نیست. در شرایطی که:

• به‌درستی طراحی شود
• تحت نظارت باشد
• و در کنار تعامل انسانی استفاده شود

می‌تواند به کاهش بار کاری، افزایش دسترسی به خدمات سلامت روان و حتی کمک به افرادی که به درمان حضوری دسترسی ندارند، کمک کند.

این مطالعه زنگ خطری محتاطانه به صدا درمی‌آورد: استفاده مکرر و شخصی از هوش مصنوعی ممکن است با افزایش علائم افسردگی و اضطراب همراه باشد، به‌ویژه در میانسالی. هوش مصنوعی می‌تواند ابزار مفیدی باشد — اما اگر جایگزین ارتباط انسانی شود، ممکن است هزینه‌ای برای سلامت روان داشته باشد.

منبع: medicalnewstoday