۱. آب مروارید یا کاتاراکت چیست؟

آب مروارید یا کاتاراکت بیماری‌ای است که در آن عدسی طبیعی چشم، که در حالت عادی شفاف است، به‌تدریج کدر و تیره می‌شود.

عدسی چشم مانند یک شیشه شفاف عمل می‌کند و نور را به داخل چشم هدایت می‌کند تا تصاویر واضح دیده شوند. وقتی این عدسی کدر شود، نور به‌خوبی عبور نمی‌کند و فرد تصاویر را تار، مه‌آلود یا کم‌رنگ می‌بیند.

این بیماری بیشتر در سنین بالا دیده می‌شود، اما ممکن است به دلایل دیگری مانند دیابت، ضربه به چشم یا مصرف طولانی‌مدت بعضی داروها نیز ایجاد شود.

آب مروارید معمولاً به‌آرامی پیشرفت می‌کند و ممکن است یک یا هر دو چشم را درگیر کند.

۲. علائم آب مروارید چیست؟

مهم‌ترین علائم این بیماری عبارت‌اند از:

تاری تدریجی دید.

احساس دیدن تصاویر از پشت شیشه بخارگرفته یا مه‌آلود.

کاهش وضوح بینایی، به‌ویژه هنگام مطالعه یا تماشای تلویزیون.

مشکل در دیدن هنگام شب و رانندگی در تاریکی.

حساسیت زیاد به نور خورشید و چراغ خودروها.

مشاهده هاله یا حلقه نورانی اطراف چراغ‌ها.

کم‌رنگ یا زرد دیده شدن رنگ‌ها.

نیاز مکرر به تغییر شماره عینک.

گاهی دوبینی در یک چشم.

۳. چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به آب مروارید هستند؟

افراد سالمند و بالای ۶۰ سال.

افراد مبتلا به دیابت.

افرادی که سابقه ضربه یا جراحی چشم دارند.

افرادی که برای مدت طولانی از داروهای کورتونی استفاده می‌کنند.

افرادی که سابقه خانوادگی آب مروارید دارند.

افرادی که مدت طولانی در معرض نور خورشید بدون محافظت مناسب قرار می‌گیرند.

افراد سیگاری.

۴. علائم هشدار؛ چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده علائم زیر، معاینه چشم‌پزشکی ضروری است:

تاری دیدی که به‌تدریج بیشتر می‌شود.

اختلال در انجام فعالیت‌های روزانه مانند مطالعه، آشپزی یا رانندگی.

کاهش دید در شب.

تغییر مکرر شماره عینک.

اختلال در تشخیص رنگ‌ها یا دیدن واضح اشیا.

توجه بسیار مهم: آب مروارید معمولاً باعث کاهش تدریجی بینایی می‌شود؛ اما کاهش ناگهانی دید، درد شدید چشم، قرمزی شدید یا مشاهده جرقه‌های نوری و پرده تاریک در میدان دید، علائم معمول آب مروارید نیستند و نیاز به بررسی فوری چشم‌پزشکی دارند.

۵. آب مروارید چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص این بیماری توسط چشم‌پزشک و با معاینه چشم انجام می‌شود.

معمولاً بررسی‌های زیر صورت می‌گیرد:

سنجش میزان بینایی.

معاینه قسمت‌های مختلف چشم با دستگاه مخصوص.

بررسی میزان کدورت عدسی چشم.

بررسی وضعیت شبکیه و سایر قسمت‌های چشم.

۶. آب مروارید چگونه درمان می‌شود؟

در مراحل اولیه، اگر کاهش بینایی خفیف باشد، ممکن است استفاده از عینک مناسب، نور کافی هنگام مطالعه و عینک آفتابی استاندارد به بهبود شرایط کمک کند.

اما نکته مهم این است که:

درمان قطعی آب مروارید فقط با جراحی امکان‌پذیر است.

قطره، پماد، داروی خوراکی یا داروهای گیاهی نمی‌توانند عدسی کدرشده چشم را دوباره شفاف کنند.

زمان انجام جراحی به میزان کاهش بینایی و تأثیر آن بر زندگی روزمره فرد بستگی دارد و لزوماً نیازی نیست بلافاصله پس از تشخیص، جراحی انجام شود.

۷. جراحی آب مروارید چگونه انجام می‌شود؟

جراحی آب مروارید یکی از عمل‌های شایع و معمولاً کم‌خطر چشم‌پزشکی است.

این عمل اغلب با بی‌حسی موضعی و به‌صورت سرپایی انجام می‌شود.

در طول جراحی:

۱. ابتدا چشم با قطره یا روش مناسب بی‌حس می‌شود.

۲. جراح از طریق برش بسیار کوچکی وارد چشم می‌شود.

۳. عدسی کدرشده با دستگاه مخصوص خرد و خارج می‌شود.

۴. یک عدسی مصنوعی شفاف و مناسب داخل چشم قرار داده می‌شود.

در بیشتر موارد بیمار همان روز می‌تواند به منزل بازگردد.

پس از جراحی، بینایی به‌تدریج بهتر می‌شود؛ البته میزان بهبود دید به وضعیت شبکیه و سایر قسمت‌های چشم نیز بستگی دارد.

۸. بعد از جراحی آب مروارید در منزل چه نکاتی را رعایت کنیم؟

رعایت توصیه‌های پزشک بعد از عمل برای جلوگیری از عفونت و بهبود بینایی بسیار مهم است.

قطره‌های چشمی تجویزشده را دقیقاً طبق دستور پزشک استفاده کنید.

قبل از ریختن قطره، دست‌های خود را با آب و صابون بشویید.

هنگام استفاده از قطره، نوک قطره‌چکان با چشم، مژه یا دست تماس پیدا نکند.

از مالیدن، خاراندن یا فشار دادن چشم عمل‌شده خودداری کنید.

در صورت توصیه پزشک، هنگام خواب از محافظ مخصوص چشم استفاده کنید.

از ورود آب، شامپو و مواد شوینده به داخل چشم جلوگیری کنید.

تا زمان اجازه پزشک از شنا کردن خودداری کنید.

از بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت‌های بدنی شدید تا زمان مجاز شدن توسط پزشک پرهیز کنید.

هنگام بیرون رفتن، در صورت حساسیت به نور از عینک آفتابی مناسب استفاده کنید.

تا زمانی که بینایی به حد ایمن نرسیده و پزشک اجازه نداده است، رانندگی نکنید.

از استفاده خودسرانه قطره‌های چشمی، پمادها و داروهای گیاهی خودداری کنید.

در زمان تعیین‌شده برای معاینه و بررسی وضعیت چشم مراجعه کنید.

۹. چه علائمی بعد از جراحی آب مروارید خطرناک هستند؟

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، فوراً با چشم‌پزشک تماس بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید:

کاهش ناگهانی بینایی یا از دست دادن دید.

درد شدید یا افزایش‌یابنده چشم.

قرمزی شدید چشم.

ترشح غیرطبیعی از چشم.

افزایش ناگهانی تاری دید.

مشاهده جرقه‌های نوری یا تعداد زیادی لکه و نقطه شناور در میدان دید.

احساس وجود پرده یا سایه تاریک در مقابل چشم.

توجه: درد خفیف، احساس خارش یا حساسیت مختصر به نور ممکن است در روزهای ابتدایی پس از عمل وجود داشته باشد؛ اما درد شدید یا کاهش دید طبیعی نیست و نباید نادیده گرفته شود.

۱۰. چند باور و رفتار نادرست را کنار بگذاریم!

❌ تصور اینکه آب مروارید با قطره یا داروهای گیاهی درمان می‌شود.

❌ استفاده از عرقیات، روغن‌ها، عسل یا سایر مواد دست‌ساز داخل چشم.

❌ به تأخیر انداختن معاینه چشم به دلیل تصور اینکه تاری دید فقط ناشی از افزایش سن است.

❌ مالیدن یا فشار دادن چشم پس از جراحی.

❌ قطع خودسرانه قطره‌های تجویزشده پس از عمل.

❌ شستن چشم عمل‌شده با آب یا مواد شوینده بدون رعایت دستور پزشک.

❌ رانندگی با وجود تاری دید و اختلال بینایی.

۱۱. چگونه از سلامت چشم‌های خود محافظت کنیم؟

به‌طور منظم برای معاینه چشم به چشم‌پزشک مراجعه کنید.

بیماری‌هایی مانند دیابت را به‌خوبی کنترل کنید.

هنگام قرار گرفتن در معرض نور خورشید از عینک آفتابی دارای محافظ UV استفاده کنید.

از استعمال دخانیات خودداری کنید.

از مصرف خودسرانه و طولانی‌مدت داروهای کورتونی پرهیز کنید.

در صورت بروز هرگونه تغییر در بینایی، آن را جدی بگیرید.

پیام پایانی

آب مروارید یکی از علل شایع کاهش بینایی، به‌ویژه در سنین بالاست؛ اما با تشخیص مناسب و جراحی به‌موقع، در بیشتر افراد می‌توان بینایی را به میزان قابل توجهی بهبود بخشید.

تاری دید را به حساب افزایش سن نگذارید؛ سلامت چشم‌های خود را جدی بگیرید.

سلامتی شما، اولویت ماست.

بیمارستان امام خمینی (ره) محلات

آخرین به‌روزرسانی : ۲۳ آبان ۱۴۰۵