بخش گوش، حلق و بینی | بیمارستان امام خمینی (ره) محلات

۱. لوزه و لوزه سوم چیست؟

لوزه‌ها بخشی از سیستم دفاعی بدن هستند و به شناسایی و مقابله با میکروب‌هایی که از راه دهان و بینی وارد بدن می‌شوند کمک می‌کنند.

در ناحیه حلق، دو لوزه در دو طرف انتهای گلو قرار دارند که هنگام باز کردن دهان قابل مشاهده هستند.

لوزه سوم یا آدنوئید، بافتی مشابه لوزه‌هاست که در قسمت پشتی بینی و بالای حلق قرار دارد و معمولاً با نگاه کردن به داخل دهان دیده نمی‌شود.

گاهی این بافت‌ها بیش از حد بزرگ می‌شوند یا دچار عفونت‌های مکرر می‌گردند و باعث مشکلاتی مانند اختلال در تنفس، خواب و بلع می‌شوند.

بزرگ شدن لوزه‌ها و لوزه سوم بیشتر در کودکان دیده می‌شود، اما مشکلات لوزه ممکن است در بزرگسالان نیز اتفاق بیفتد.

۲. علائم بزرگ شدن لوزه و لوزه سوم چیست؟

علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

تنفس از راه دهان، به‌خصوص هنگام خواب.

خرخر کردن و صدای بلند تنفس در خواب.

وقفه‌های تنفسی هنگام خواب.

خواب بی‌کیفیت و بی‌قراری شبانه.

گرفتگی مداوم بینی.

مشکل در بلع غذا، به‌ویژه غذاهای جامد.

گلودردهای مکرر و عفونت‌های تکرارشونده لوزه.

تغییر صدا یا تو دماغی شدن صدا.

بوی بد دهان.

خواب‌آلودگی، خستگی یا کاهش تمرکز در طول روز.

در برخی کودکان، مشکلات شنوایی یا عفونت‌های مکرر گوش به دلیل بزرگ شدن لوزه سوم.

۳. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده موارد زیر، مراجعه به متخصص گوش، حلق و بینی ضروری است:

گلودردهای مکرر یا عفونت‌های مکرر لوزه.

خرخر شدید و مداوم هنگام خواب.

مشاهده وقفه‌های تنفسی در خواب کودک.

تنفس مداوم از راه دهان.

مشکل در بلع غذا یا کاهش اشتها به دلیل بزرگی لوزه‌ها.

گرفتگی طولانی‌مدت بینی.

عفونت‌های مکرر گوش یا کاهش شنوایی.

توجه مهم: اگر کودک هنگام خواب دچار وقفه تنفسی، نفس‌نفس زدن یا بیدار شدن مکرر به دلیل اختلال تنفس می‌شود، باید از نظر اختلال تنفسی خواب بررسی شود.

۴. چه زمانی وضعیت اورژانسی است؟

در صورت مشاهده موارد زیر، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است:

دشواری شدید در تنفس.

کبودی لب‌ها یا صورت.

ناتوانی در بلع آب دهان همراه با آبریزش دهان و مشکل تنفسی.

تورم سریع گلو همراه با اختلال تنفس.

در صورت بروز تنگی نفس شدید یا کبودی، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

۵. جراحی لوزه و لوزه سوم چیست و چه زمانی انجام می‌شود؟

جراحی لوزه و لوزه سوم با توجه به شدت علائم و تشخیص متخصص گوش، حلق و بینی انجام می‌شود.

این جراحی در همه افرادی که لوزه بزرگ دارند ضروری نیست.

مهم‌ترین دلایل انجام جراحی عبارت‌اند از:

عفونت‌های مکرر و شدید لوزه در شرایطی که معیارهای پزشکی جراحی وجود داشته باشد.

بزرگی لوزه‌ها و ایجاد اختلال در تنفس.

وقفه‌های تنفسی هنگام خواب.

بزرگی لوزه سوم و ایجاد انسداد بینی یا مشکلات مرتبط با گوش.

برخی مشکلات بلع ناشی از بزرگی لوزه‌ها.

۶. انواع جراحی لوزه کدام‌اند؟

الف) تونسیلکتومی (Tonsillectomy):

در این روش، دو لوزه موجود در دو طرف حلق به‌طور کامل خارج می‌شوند.

ب) آدنوئیدکتومی (Adenoidectomy):

در این روش، بافت لوزه سوم که در پشت بینی و بالای حلق قرار دارد، خارج می‌شود.

ج) آدنوتانسیلکتومی (Adenotonsillectomy):

در این روش، هم لوزه‌های دو طرف حلق و هم لوزه سوم برداشته می‌شوند.

این عمل معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود و بیمار در طول جراحی دردی احساس نمی‌کند.

۷. قبل از جراحی لوزه چه نکاتی را رعایت کنیم؟

تمام داروهایی را که بیمار مصرف می‌کند به پزشک اطلاع دهید.

سابقه حساسیت دارویی، بیماری‌های زمینه‌ای و مشکلات خونریزی را به پزشک اعلام کنید.

در صورت وجود تب، سرماخوردگی، سرفه یا عفونت فعال، قبل از عمل به پزشک اطلاع دهید.

ناشتا بودن بیمار باید دقیقاً طبق دستور پزشک و متخصص بیهوشی رعایت شود.

از مصرف خودسرانه داروهایی مانند آسپرین و داروهای ضدالتهاب خودداری کنید؛ درباره داروهای مصرفی حتماً با پزشک هماهنگ کنید.

در صورت بروز علائم جدید پیش از جراحی، آن‌ها را به تیم درمان اطلاع دهید.

۸. بعد از جراحی لوزه و لوزه سوم در منزل چه نکاتی را رعایت کنیم؟

مراقبت صحیح پس از جراحی، به کاهش درد و پیشگیری از عوارض کمک می‌کند.

داروهای تجویزشده، به‌ویژه مسکن‌ها، را طبق دستور پزشک مصرف کنید.

مصرف مایعات خنک و کافی را در اولویت قرار دهید.

غذاهای نرم و خنک مانند پوره، فرنی خنک و ماست، در صورت تحمل و مطابق توصیه پزشک، مصرف کنید.

از مصرف غذاهای داغ، تند، سفت، خشک و زبر که ممکن است محل جراحی را تحریک کنند، خودداری کنید.

از مصرف چیپس، پفک، نان خشک، آجیل و خوراکی‌های سخت در دوره بهبودی پرهیز کنید.

از انجام فعالیت‌های سنگین، دویدن و ورزش شدید تا زمانی که پزشک اجازه نداده است خودداری کنید.

استراحت کافی داشته باشید.

از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا داروهای گیاهی خودداری کنید.

در صورت وجود درد گوش، بدانید که گاهی پس از جراحی لوزه، درد به گوش انتشار پیدا می‌کند و لزوماً نشانه عفونت گوش نیست.

از مصرف آسپرین و داروهای مسکن دیگر، بدون تأیید پزشک، خودداری کنید.

برنامه پیگیری و معاینه پس از عمل را رعایت کنید.

۹. چه علائمی بعد از جراحی لوزه خطرناک هستند؟

مهم‌ترین عارضه بعد از جراحی لوزه، خونریزی از محل جراحی است.

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید:

مشاهده خون قرمز روشن از دهان یا بینی.

استفراغ خونی یا استفراغ مواد تیره شبیه تفاله قهوه.

بلع مکرر و غیرطبیعی آب دهان، به‌ویژه در کودکان؛ این حالت ممکن است نشانه خونریزی پنهان باشد.

بالا آوردن لخته خون.

رنگ‌پریدگی، ضعف شدید، سرگیجه یا بی‌حالی غیرطبیعی.

مشکل در تنفس یا ناتوانی در نوشیدن مایعات.

علائم کم‌آبی مانند کاهش واضح ادرار و خشکی شدید دهان.

هشدار بسیار مهم:

خونریزی بعد از جراحی لوزه، حتی اگر کم باشد، طبیعی تلقی نمی‌شود و باید فوراً بررسی شود.

در صورت خونریزی:

منتظر قطع خودبه‌خودی خونریزی نمانید.

چیزی برای خوردن یا نوشیدن به بیمار ندهید.

بیمار را در وضعیت نشسته و کمی متمایل به جلو نگه دارید.

فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.

۱۰. چند باور و رفتار نادرست را کنار بگذاریم!

❌ تصور اینکه بزرگ شدن لوزه در همه موارد نیاز به جراحی دارد.

❌ استفاده خودسرانه از آنتی‌بیوتیک برای درمان گلودرد.

❌ نادیده گرفتن خرخر شدید و وقفه‌های تنفسی کودک هنگام خواب.

❌ مصرف غذاهای سفت، خشک، تند و داغ در روزهای ابتدایی پس از جراحی.

❌ انجام فعالیت‌های بدنی سنگین بلافاصله پس از عمل.

❌ نادیده گرفتن خون در بزاق یا استفراغ خونی پس از جراحی.

❌ استفاده خودسرانه از داروهای مسکن، به‌ویژه آسپرین، پس از عمل.

پیام پایانی

بزرگی لوزه‌ها و لوزه سوم می‌تواند باعث اختلال در تنفس، خواب، بلع و کیفیت زندگی شود.

تشخیص به‌موقع و انتخاب روش درمان مناسب توسط متخصص گوش، حلق و بینی اهمیت زیادی دارد.

خواب راحت و تنفس طبیعی کودکان را جدی بگیریم؛ خونریزی پس از جراحی لوزه را یک وضعیت اورژانسی بدانیم.

سلامتی شما، اولویت ماست.

بیمارستان امام خمینی (ره) محلات

آخرین به‌روزرسانی : ۲۳ آبان ۱۴۰۵