پیاده روی اربعین حسینی
![پیاده روی اربعین حسینی](/images/school-health/fa/news/news-primary/2024/66adb62d10296-hvfduk.png)
پیادهرَوی اربعین، یا راهپیمایی اربعین، از آیینهای شیعی است که در روزهای منتهی به ۲۰ صفر (اربعین حسینی) برگزار میشود. این پیادهروی از نقاط مختلف عراق و برخی شهرهای ایران بهطرف کربلا و با هدف زیارت اربعین انجام میشود. بیشتر زائران، از مسیر نجف به کربلا میروند. در طول مسیرهای راهپیمایی، جایگاههایی برای پذیرایی از زائران وجود دارد که موکب خوانده میشود.
در زمان حکومت صدام حسین، محدودیتهایی در اجرای این مراسم اعمال شد، ولی با سقوط حزب بعث عراق در سال ۲۰۰۳م، این مراسم احیا شد و هرساله علاوه بر شیعیان عراق، شیعیان کشورهای دیگر بهویژه ایران نیز به راهپیمایی اربعین میپیوندند. بنابر گزارشها، علاوه بر شیعیان، گروههایی از اهلسنت، مسیحیان، ایزدیان و دیگر مذاهب نیز در پیادهروی اربعین حضور مییابند.
در سالهای اخیر، میلیونها نفر در این راهپیمایی شرکت میکنند؛ بهنحوی که این رویداد را بزرگترین گردهمایی سالانهٔ مذهبی در جهان دانستهاند. درباره تعداد حاضران در این راهپیمایی، آمارهایی بین دوازده میلیون تا بیست میلیون نفر بیان شده است.
توصیه به زیارت اربعین
مقالهٔ اصلی: زیارت اربعین
بر پایه حدیثی، از امام حسن عسکری(ع)، زیارت اربعین از نشانههای مؤمن معرفی شده است.برخی عالمان، این حدیث را دلیل بزرگداشت اربعین دانستهاند.[نیازمند منبع]
همچنین زیارتنامهای برای روز اربعین از امام صادق(ع) نقل شده است.شیخ طوسی در تهذیب الاحکام و مصباح المتهجد و شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان، این زیارتنامه را با عنوان «زیارت اربعین» نقل کردهاند.
تاریخچه
به گفته برخی پژوهشگران، راهپیمایی در روز اربعین از زمان امامان معصوم(ع) در بین شیعیان رایج بوده است. سید محمدعلی قاضی طباطبایی در کتاب تحقیق درباره اول اربعین سیدالشهداء، زیارت امام حسین در روز اربعین را سنت و رفتار مداومِ شیعیان از زمان ائمه دانسته که در زمان بنیامیه و بنیعباس نیز به این حرکت پایبند بودهاند.
گفته شده سنت پیادهروی در دوره شیخ انصاری (۱۲۱۴–۱۲۸۱ق) رایج بود و بسیاری از علما با پای پیاده به کربلا میرفتند؛ اما این سنت در زمان میرزا حسین نوری فراموش شده بود و او آن را احیا کرد. محدث نوری مسیر نجف تا کربلا را با شاگردان و همراهان خود در طول سه روز طی میکردند.نویسنده کتاب ادب الطف در گزارشی از مراسم اربعین در کربلا، اجتماع در این مراسم را به اجتماع مسلمانان در مکه تشبیه و به حضور هیئتهای عزاداری در آن اشاره کرده که برخی به ترکی، عربی، فارسی و اردو مرثیه میخواندهاند. ادب الطف در سال ۱۳۸۸ق/۱۹۶۷م منتشر شده و نویسنده آن، جمیعت راهپیمایان اربعین را بیش از یک میلیون نفر تخمین زده است.
ممنوعیت راهپیمایی در دوره صدام
در اواخر قرن ۱۴ قمری حزب بعث عراق، با برگزاری مراسم راهپیمایی اربعین مخالفت کرد و گاه با راهپیماییکنندگان با خشونت رفتار میشد. این مسئله موجب کمرونق شدن این مراسم گردید. گفته شده آیتالله سید محمد صدر در دورهای، پیادهروی به کربلا را واجب اعلام کرده بود.
انتفاضه اربعین
مقالهٔ اصلی: انتفاضه صفر عراق
در سال ۱۳۹۷ق (برابر با ۱۹۷۷م-۱۳۵۵ش) حزب بعث عراق، برگزاری مراسمهای مذهبی و برقراری موکب و پیادهروی به کربلا را ممنوع کرد؛ اما مردم نجف در ۱۵ صفر آن سال آماده برگزاری مراسم پیادهروی اربعین شده و به سمت کربلا حرکت کردند. این حرکت با برخورد حکومت صدام حسین مواجه شد و تعدادی از مردم کشته و گروهی نیز زندانی شدند.سید محمدباقر حکیم در این انتفاضه به حبس ابد محکوم شد و برای برخی علما همچون علامه عسکری، سید محمدحسین فضلالله که از عراق فرار کرده بودند، نیز حکم اعدام غیابی صادر شد.
افزایش زائران اربعین
با سقوط حزب بعث عراق در سال ۲۰۰۳م، مراسم راهپیمایی اربعین بار دیگر در عراق احیا شد و پس از آن، هر ساله جمعیت بیشتری نسبت به سال قبل در آن شرکت میکند.در آغاز این حرکت، دو تا سه میلیون نفر در آن حضور داشتند؛ ولی در سالهای بعد تعداد زائران شرکتکننده در این راهپیمایی به بیش از ده میلیون نفر رسید؛ تا جایی که آن را از بزرگترین راهپیماییها یا گردهماییهای مذهبی جهان دانستهاند.
تولیت آستانه حضرت عباس(ع) در سال ۱۳۹۵ش (۲۰۱۶م) طی اطلاعیهای اعلام کرد در سیزده روزِ منتهی به اربعین (یعنی از ۷ صفر تا ۲۰ صفر) بیش از یازده میلیون و دویست هزار نفر وارد کربلا شدند.در سال ۱۳۹۷ش (۲۰۱۸م)، تولیت آستانه امام حسین(ع) در بیانیهای اعلام کرد که در ده روز منتهی به اربعین (از ۱۰ تا ۲۰ صفر) بیش از یازده میلیون و هشتصدو پنجاه هزار نفر از دروازههای اصلی کربلا وارد این شهر شدهاند. کسانی که از کوچههای فرعی وارد کربلا شدهاند و یا به هر دلیلی وارد مرکز شهر (محدودهای با شعاع حدود سه کیلومتری از حرم) نشده بودند، در این آمار محاسبه نشدند.درباره تعداد زائران آمارهای متعدد دیگری نیز در سایتها و رسانههای خبری منتشر شده است؛ برخی گزارشها از مشارکت ۱۵ میلیون زائر شیعه در این راهپیمایی خبر دادهاند.
در سال ۱۴۰۱ش/۱۴۴۴ق که پس از گذشت چند سال از شیوع کرونا، نخستین سال بدون محدودیتهای کرونایی بود، خبرگزاریها آمار زائران کربلا را بیش از ۲۱ میلیون اعلام کردند.
غیربومیان حاضر در راهپیمایی
آمار وزارت کشور عراق حاکی از آن است که در سال ۱۳۹۲ش دستکم یک میلیون و ۳۰۰ هزار زائر خارجی به عراق آمده و در راهپیمایی اربعین شرکت کردهاند.طبق آمارهای دولت عراق در سال ۱۳۹۷ش (۲۰۱۸م) این تعداد به بیش از یک میلیون و هشتصد هزار نفر رسیده است.در سال ۱۴۰۱ش آمار زائران غیرعراقی پنج میلیون اعلام شدکه از این تعداد سه میلیون ۵۰۰ هزار تن ایرانی بودند.
مسیر و مسافت پیادهروی
زائران عراقی از شهرهای خود به سمت کربلا حرکت میکنند؛ اما اکثر زائران ایرانی و نیز زائران کشورهایی مانند پاکستان که از طریق ایران وارد عراق میشوند مسیر نجف تا کربلا را برای پیادهروی انتخاب میکنند. مسافت پیادهروی در مسیر اصلی حدود ۸۰ کیلومتر است که معمولا حدود دو الی سه روز طی میشود. تعداد ۱۴۵۲ ستون در مسیر نجف به کربلا وجود دارد.
همچنین برای نجف به کربلا راه دیگری وجود دارد که به «طریق العلماء» یا «طریق الفرات» مشهور است و برخی از زائران اربعین از این مسیر خود را به کربلا میرسانند. طریق العلماء از میان نخلستانهای کنار فرات میگذرد و مسافت آن ۸۹ کیلومتر است. از گذشته علمای نجف برای پیادهروی اربعین از این مسیر استفاده میکردند. از دلایل استفاده از این این راه توسط علما، ممنوعیتهایی بوده که در زمان حکومت بعث عراق برای پیادهروی اربعین و زیارت کربلا اعمال شده بود.
پیادهروی از شهرهای ایران
برخی زایران پیادهروی خود را از شهرهای ایران آغاز میکنند. «مشایه الاهواز» نام کاروانی است که از شهر اهواز پیادهروی خود را آغاز میکنند و در طول مسیر مردم شهرها و روستاهای مختلف به آن میپیوندند. تعداد افراد این کاروان که حرکت خود را از پنجم صفر آغاز میکند، گاه به بیش از چهل هزار نفر میرسد.
برخی مردم از مناطق دیگر ایران مانند برخی شهرهای استان بوشهر در ایران نیز به سمت کربلا پیادهروی را انجام میدهند.
آداب و رسوم
پیادهروی اربعین در عراق، با آداب و آیینهایی همراه است؛ ازجمله هوسهخوانی و پذیرایی از زائران توسط عشایر حاشیه رود فرات.
هوسهخوانی: از آداب و رسوم عراقیها در مسیر رفتن به کربلا در روز اربعین هوسهخوانی است؛ هوسه به قصاید ویژه قبایل عربی جنوب عراق گفته میشود. این اشعار بیانکننده قهرمانی و شجاعت است و برای برانگیختن عزم مردان جهت انجام کارهای سخت و بزرگ استفاده میشود. پس از خواندن شاعر، حاضران یک بیت از آن را تکرار کرده و حلقهوار حرکت مینمایند.
شروع مراسم: آیین عزاداری از پنج روز مانده به اربعین با ورود کاروان شبیهخوانی و تعزیه گردانان آغاز میشود. پس از آن دستههای سینهزنی و زنجیرزنی وارد شده و مراسم اصلی در روز اربعین دو ساعت گذشته از ظهر آغاز میشود. زائران، نزدیکِ در ورودی حرم امام حسین(ع) ایستاده و درحالی که بر سینههای خود میزنند، مرثیهای را میخوانند و تکرار میکنند و در پایانِ سینهزنی دستها را بهنشانه سلام و تحیت بالا میبرند.
پذیرائی از زوار: عشایر حاشیه رود فرات در ایام مراسم پیادهروی چادرهای بزرگی در مسیر پیادهروی بر پا میکنند که به آنها «موکب» یا مُضیف میگویند و زائران را برای پذیرایی و استراحت در آنها جای میدهند. اجتماعات مذهبی عراق، موکبهای بسیاری برپا میکنند و رایگان به زائران خدمات میدهند. مدیریت موکبها بهشکل مردمی و مستقل از دولت انجام میشود.
پیادهروی جاماندگان اربعین
مقالهٔ اصلی: جاماندگان اربعین (آیین)
هر سال در ایام اربعین مراسمی در شهرهای مختلف ایران به نام جاماندگان اربعین برگزار میشود.در این مراسم افرادی که نتوانستهاند در پیادهروی اربعین آن سال در کشور عراق حاضر شوند، مسیر تعیینشدهای را به صورت پیاده طی میکنند این مراسم در کشورهای عراق،پاکستان و افغانستان نیز برگزار میشود.
نظر شما :